วัดพระธาตุหริภุญชัย วรมหาวิหาร
วัดพระธาตุหริภุญชัย วรมหาวิหาร อำเภอเมืองลำพูน ตั้งอยู่ใจกลางเมืองลำพูน เป็นวัดคู่บ้านคู่เมืองมายาวนาน ตามตำนานเล่าขานว่า สร้างขึ้นในสมัยของพญาอาทิตยราช ส่วนตำนานพื้นเมืองกล่าวว่าพระบรมสารีริกธาตุผุดขึ้นในบริเวณนี้ มิได้อัญเชิญมาจากที่อื่นใด ดังนั้นจึงโปรดให้ขุดพระธาตุขึ้น สร้างโกศทองคำ ประดับประดาด้วยแก้วทั้งเจ็ดครอบไว้ ต่อมาในนยุคของพญาสรรพสิทธิ์ ราวต้นพุทธศตวรรณที่ 17 โปรดให้สร้างมณฑปครอบองค์พระธาตุเดิม โดยเพิ่มความสูงขึ้นอีกเท่าตัวเป็น 12 เมตร แต่ยังคงลักษณะสถาปัตยกรรมรูปแบบเดิมเอาไว้ จนกระทั่งพญามังรายตีเมืองลำพูนได้สำเร็จ จึงได้เปลี่ยนแปลงรูปทรงเจดีย์ใหม่ และโปรดให้สร้างเจดีย์ทรงกลมครอบทับมณฑปที่พญาสรรพสิทธิ์สร้างไว้
วัดพระธาตุหริภุญชัย วรมหาวิหาร เมื่อถึงสมัยพญาติโลกราช กษัตริย์ผู้ครองนครเชียงใหม่ ได้บูรณปฏิสังขรณ์เสริมองค์พระเจดีย์ขึ้นใหม่ เป็นแบบลังกาซึ่งปรากฏอยู่ในปัจจุบัน ต่อมาในสมัยพระเจ้ากาวิละ ได้ทรงทำนุบำรุงพระธาตุหริภุญชัย โดยสร้างฉัตรหลวงขึ้น 4 มุม และทำรั้วทองเหลืองล้อมรอบเจดีย์ด้านใน
ภายใน วัดพระธาตุหริภุญชัย วรมหาวิหาร ยังมีโบราณสถาน และปูชนียวัตถุที่สำคัญมากมาย เช่น ซุ้มประตูก่ออิฐถือปูนประดับลวดลายวิจิตรฝีมือช่างโบราณสมัยศรีวิชัย ลักษณะของซุ้มยอดเป็นชั้นๆ เบื้องหน้าซุ้มประตูมีสิงห์คู่หนึ่งยืนสง่าบนแท่น ซึ่งสันนิษฐานว่าสร้างขึ้นในสมัยพญาอาทิตยราช นอกจากนี้ ยังมีวิหารหลวงที่ภายในประดิษฐาน “พระปฏิมาใหญ่” ก่ออิฐถือปูน ลงรักปิดทองบนแท่นแก้วรวม 3 องค์ ส่วนรอบๆ บริเวณวัดมีเจดีย์ศิลปะล้านนาไทยแท้ ที่มีความสวยงามและมีเอกลักษณ์ยิ่ง
นอกจากนี้ วัดพระธาตุหริภุญชัย วรมหาวิหาร ยังมีโบราณสถานที่น่าสนใจ ได้แก่ วิหารพระเจ้าแดง ประดิษฐานพระเจ้าแดงที่มีการขุดพบใต้ระดับผิวดินลึกลงไป 2.5 เมตร และพระสุวรรณเจดีย์ หรือปทุมวดีเจดีย์ ซึ่งตั้งอยู่ทางขวาของพระธาตุ สร้างขึ้นในสมัยพุทธศตวรรษที่ 17 โดยพระนางปทุมวดี อัครมเหสีของพญาอาทิตยราช โดยเปิดให้เข้าชมเวลา 06.00 – 18.00 นาฬิกา ชาวต่างชาติเสียค่าเข้าชม 20 บาท
วัดพระธาตุหริภุญชัย วรมหาวิหาร อำเภอเมืองลำพูน การเดินทางมีถนนล้อมรอบ 4 ด้าน คือ ถนนอัฏฐส ทางทิศเหนือ ถนนชัยมงคล ทางทิศใต้ ถนนรอบเมือง ทางทิศตะวันออก และถนนอินทยงยศ ทางทิศตะวันตก ห่างจากศาลากลางจังหวัดประมาณ 150 เมตร