ตำนานเมืองลำพูน เมืองลำพูน สันนิษฐานว่าน่าจะถือกำเนิดมาไม่ต่ำกว่า 1,300 ปี แต่เดิมมีชื่อว่า “นครหริภุญไชย” ซึ่งในตำนานกล่าวว่าสร้างขึ้นโดยพระฤาษีวาสุเทพ หรือบ้างก็เรียกว่าสุเทวฤาษี และพระฤาษีสุนันตะ หลังจากที่สร้างเมืองแล้วจึงได้ส่งทูตไปทูลเชิญพระนางจามเทวี พระราชธิดากษัตริย์กรุงละโว้ ขึ้นมาปกครองเมืองหริภุญไชย ในการขึ้นมาปกครองเมืองนั้น พระนางได้นำชาวละโว้ผู้มีความสามารถ รวมถึงพระสงฆ์ในพระพุทธศาสนาขึ้นมาด้วย ยังผลให้มีการพัฒนาบ้านเมือง และมีการวางรากฐานทางด้านพระพุทธศาสนาในดินแดนทางตอนเหนืออย่างมั่นคง
อาณาจักรหริภุญไชย ดำรงความเป็นราชอาณาจักรสืบต่อกันมากกว่า 600 ปี ก่อนจะถูกพญามังราย กษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่แห่งล้านนนา ผู้สถาปนาราชวงศ์มังราย และนพบุรีศรีนครพิงค์เชียงใหม่เข้ายึดครอง และผนวกเข้าเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรล้านนา
จากตำนานชินกาลมาลีปกรณ์กล่าวว่า อาณาจัรกหริภุญไชยมีกษัตริย์ปกครอง 50 พระองค์ รวมระยะเวลา 631 ปี ทว่าพงศาวดารโยนกกล่าวว่ามี 47 พระองค์ เป็นเวลา 618 ปี อย่างไรก็ตาม ไม่ว่าพงศาวดารฉบับไหนจะถูกต้อง ก็ไม่ได้ทำให้ความยิ่งใหญ่ และยาวนานของอาณาจักรแห่งนี้ด้อยค่าไปแต่อย่างใด
ล่วงเข้าสู่ช่วงต้นกรุงรัตนโกสินทร์ ได้มีการอพยพชาวยองจากสิบสองปันนามาสร้างชุมชนอยู่ริมแม่น้ำกวง ชาวยองที่เข้ามาอาศัยบนแผ่นดินนี้ ได้นำเอาศิลปวิทยาการ และวัฒนธรรมต่างๆมาด้วย ทำให้เกิดการประสานและถ่ายทอดผ่านศิลปะอันลงตัวขององค์พระธาตุหริภุญชัย ซึ่งถือเป็นพระธาตุคู่บ้านคู่เมืองมานานเนิ่น รวมถึงพระรอด วัดมหาวันวนาราม พระเครื่องที่ถือว่าเป็นสุดยอดในแผ่นดินไทย ทั้งทางด้านพุทธศิลป์และพุทธคุณที่ได้รับการยกย่องให้เป็นหนึ่งในเบญจภาคี
จากการผสมผสานและต่อยอดความงามของผู้คนบนแผ่นดินลำพูน ทำให้ จังหวัดลำพูน เมืองเล็กๆ แห่งนี้อวลกลิ่นอายความงามที่มีเอกลักษณ์ และแตกต่างจากเมืองท่องเที่ยวอื่น เหมาะกับนักท่องเที่ยวที่ต้องการความสงบในการเดินทาง การผักผ่อนที่เต็มอิ่ม รวมถึงได้เห็นธรรมชาติและวัฒนธรรมที่ดำเนินไปอย่างกลมกลืนสืบเนื่อง